ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ
Loading...

Το θέμα στην Έκθεση, Νεοελληνική Γλώσσα, Πανελλαδικές 2017: Επιστήμη και επιστήμονας



Το θέμα στην Έκθεση, Νεοελληνική Γλώσσα, Πανελλαδικές 2017

Στην τελετή αποφοίτησης του σχολείου σας ως υποψήφιοι φοιτητές και μελλοντικοί επιστήμονες εκφωνείτε μια ομιλία 500-600 λέξεων στην οποία εστιάζετε σε δύο άξονες :

α)    στον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων, κατά τη γνώμη σας, σύγχρονων προβλημάτων και

β)    στα ηθικά εφόδια του επιστήμονα που θα του επιτρέψουν να υπηρετήσει αυτό τον στόχο.

Οι υποψήφιοι των ΓΕΛ, στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας, διαγωνίσθηκαν σε διασκευασμένο κείμενο από ομιλία του Γ. Σκαλκέα στην Ακαδημία Αθηνών.

Το κείμενο προσεγγίζει τον ρόλο της επιστήμης στην εποχή μας και τονίζει την αναγκαιότητα της ηθικής συγκρότησης των επιστημόνων. Πρόκειται για κείμενο που δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο στην κατανόησή του, ωστόσο έχει πυκνά νοήματα και αυτό είναι ένα στοιχείο που θα πρέπει να προσέξουν οι υποψήφιοι, κυρίως για την οργάνωση της περίληψης.

Οι ερωτήσεις του σκέλους Β κινήθηκαν στα γνωστά πλαίσια των τελευταίων χρόνων. Εκείνο που θα μπορούσε να παρατηρήσει κάποιος, είναι η παρατήρηση για τις συνώνυμες λέξεις (Β3α), οι οποίες, για πρώτη φορά, δόθηκαν στο κειμενικό τους πλαίσιο και η παρατήρηση για τη λειτουργία του ασύνδετου σχήματος (Β4α), η οποία, ενδεχομένως, να ξάφνιασε τους υποψηφίους, ως μη αναμενόμενη.

Το θέμα της παραγωγής λόγου (Γ1) είναι ένα κλασικό θέμα των Πανελλαδικών εξετάσεων: ζητήθηκε η γνώμη των υποψηφίων για τον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων σύγχρονων προβλημάτων, καθώς και η καταγραφή των ηθικών εφοδίων που πρέπει να έχουν οι επιστήμονες. Στο πρώτο ζητούμενο, η ανάπτυξη θα πρέπει να κινηθεί στο πλαίσιο της συνεισφοράς της επιστήμης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, ενώ, στο δεύτερο, οι υποψήφιοι θα πρέπει να εστιάσουν μόνο σε ηθικά εφόδια.

Το κείμενο αναφέρεται στον ρόλο της επιστήμης, αλλά και στην ηθική ευθύνη του επιστήμονα σε μια εποχή ιδεολογικής ρευστότητας. Η επιστήμη επιδιώκει τη διεύρυνση του νου και δεν ταυτίζεται με την τεχνολογία, η οποία, αξιοποιώντας την επιστημονική γνώση, ικανοποιεί πρακτικές ανάγκες, άποψη που ενστερνιζόταν και ο Αϊνστάιν. Βεβαίως, η επιστήμη αντανακλά το ηθικοπνευματικό επίπεδο της κοινωνίας, αλλά η τεχνολογία, ενώ αναβάθμισε την ποιότητα ζωής, από την άλλη συνετέλεσε στην ηθική αλλοτρίωση των ανθρώπων. Σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο κινείται ο επιστήμονας και οφείλει, με άξονα την κοινωνική ευθύνη, να επιλέγει την ανθρωποκεντρική εφαρμογή των επιτευγμάτων της επιστήμης, γεγονός που δεν εναπόκειται πάντα στον ίδιο, με αποτέλεσμα τον αποπροσανατολισμό των ερευνητικών στόχων. Έτσι, επιβάλλεται ο επαναπροσδιορισμός τους από επιστήμονες με υψηλά ιδανικά.


Γ1. Παραγωγή λόγου

1.    Επικοινωνιακό πλαίσιο: Προσχεδιασμένος προφορικός λόγος. Ομιλία στην τελετή αποφοίτησης του σχολείου

2.    Απαιτείται προσφώνηση και αποφώνηση.
3.    Σε όλο το κείμενο μπορούν να τοποθετηθούν στοιχεία προφορικού λόγου :
    επανάληψη της προσφώνησης

    χρήση ρητορικών ερωτήσεων

    χρήση α΄ενικού , α΄πληθυντικού και β΄πληθυντικού προσώπου

Προσφώνηση
Κυρίες και κύριοι,

Αγαπητές συμμαθήτριες και αγαπητοί συμμαθητές,

Προλογικές σκέψεις

Συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ, με αφορμή την τελετή αποφοίτησης που διοργανώνεται στο σχολείο μας . Ως υποψήφιος φοιτητής και μελλοντικός επιστήμονας, θα αναφερθώ στον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων σύγχρονων προβλημάτων, καθώς και στα ηθικά εφόδια που πρέπει να έχει ο επιστήμονας για να μπορέσει να υπηρετήσει αυτό τον ρόλο.


Α΄Ζητούμενο

Ο    ρόλος της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων σύγχρονων προβλημάτων

•    Ιατρική: καταπολέμηση και εξάλειψη σημαντικών ασθενειών  μειώνει τη θνησιμότητα και αυξάνει τον μέσο όρο ζωής
•    Η εφεύρεση και η ανάπτυξη των μηχανών εξαλείφει ή μειώνει τον ανθρώπινο μόχθο

•    Ανάπτυξη των Μέσων Μαζικής μεταφοράς και επικοινωνίας Μειώνονται οι αποστάσεις και βελτιώνονται οι μετακινήσεις

•    Αναβαθμίζεται η ποιότητα ζωής

•    Ερμηνεύει τα φαινόμενα  απαλλαγή από προλήψεις και δεισιδαιμονίες του παρελθόντος – ρατσισμός  αποκάλυψη της αλήθειας, ενίσχυση της λογικής σκέψης και της κοινωνικής συνοχής

•    Ανθρωπιστικές επιστήμες  προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και καλλιεργούν στην ψυχή του ανθρώπου θεμελιώδεις αξίες για την αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπων

•    Δημιουργεί θέσεις εργασίας με την εμφάνιση νέων επαγγελματικών κλάδων καταπολέμηση ανεργίας


Β΄Ζητούμενο

Ηθικά εφόδια του επιστήμονα που θα του επιτρέψουν να υπηρετήσει τον στόχο του

•    Ο επιστήμονας δεν είναι απλός επαγγελματίας, αλλά οφείλει να εκπληρώνει τον ρόλο ενός πνευματικού ανθρώπου, θέτοντας σε προτεραιότητα το κοινό καλό.

•    Απαιτείται να είναι έντιμος, να διαθέτει την αρετή της σύνεσης, της αυτοκριτικής και της αυτογνωσίας.

•    Να διακατέχεται από σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στα ανθρωπιστικά ιδανικά και στους φυσικούς νόμους και ισορροπίες.

•    Να μην επιδιώκει την προσωπική του καταξίωση και να μην υποτάσσει την έρευνά του στην εξυπηρέτηση συμφερόντων.

•    Οφείλει να είναι διορατικός, για να προβλέπει τις αρνητικές επιπτώσεις των επιστημονικών εξελίξεών του.


Επιλογικές σκέψεις

Τα σύγχρονα προβλήματα απαιτούν ο επιστήμονας να διαθέτει, όχι μόνο επιστημονική κατάρτιση, αλλά και πνευματική καλλιέργεια και ηθική ακεραιότητα, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο του.

Τετάρτη 7 Ιουνίου 2017 και όλοι οι υποψήφιοι των Γενικών Λυκείων διαγωνίζονται στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας.

Εδώ θα μπορέσετε να δείτε τα θέματα που έπεσαν.

Εδώ οι μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί θα δουν έγκυρα και έγκαιρα τα θέματα, τις λύσεις και τις εκτιμήσεις για το εξεταζόμενο μάθημα Νεοελληνική Γλώσσα στις Πανελλήνιες



ΚΕΙΜΕΝΟ [Επιστήμη και επιστήμονες]

H επιστήμη, ως αέναος αγώνας του ανθρώπου για την κατάκτηση της γνώσης, με την οξυδερκή παρατήρηση, τη διαίσθηση και την έρευνα, ανοίγει συνεχώς νέους ορίζοντες και φωτίζει τον νου. Επιστήμη, βέβαια, και τεχνολογία δεν ταυτίζονται, διότι η επιστήμη παραμένει προσηλωμένη στην όλο και πιο βαθιά κατάκτηση της γνώσης, ενώ η τεχνολογία έχει ως επιδίωξη την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης για την υπηρέτηση των τρεχουσών, πρακτικών αναγκών του ανθρώπου. Πολύ χαρακτηριστικά, ο Αϊνστάιν [1879-1955] είχε τονίσει ότι η επιστήμη μπορεί να προσφέρει τα μέσα για την ανάπτυξη σκοπών, τους οποίους έχουν οραματιστεί προσωπικότητες που διαθέτουν υψηλά ηθικά ιδανικά.

Εάν βέβαια ο Αϊνστάιν είχε ζήσει ολόκληρο τον εικοστό αιώνα, με επαναστάσεις, παγκοσμίους θερμούς και ψυχρούς πολέμους, αλλά και δοξασμένο από τη ραγδαία ανάπτυξη των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας, ίσως προβληματιζόταν περισσότερο. Η προώθηση των φυσικών επιστημών και η έκρηξη της τεχνολογίας, η οποία έχει προσλάβει φρενήρεις ρυθμούς στην εποχή μας, εγείρουν απορίες και συγκλονιστικά ερωτήματα. Η επιστήμη αναπτύσσεται συνήθως σε σχέση με τις πρακτικές ανάγκες των ανθρώπων, ακολουθεί όμως βασικά την εξέλιξη μιας κοινωνίας και αντικατοπτρίζει το συγκεκριμένο πνευματικό και ηθικό της επίπεδο. Όμως η τεχνολογία, που βελτίωσε σημαντικά τις συνθήκες της ζωής μας, βοήθησε ή εμπόδισε τον άνθρωπο να γίνει περισσότερο άνθρωπος;

Τα ευγενή ιδεώδη του ανθρωπισμού διασύρθηκαν και υπονομεύθηκαν στις μέρες μας. Η σύγχυση πραγματικών και πλασματικών αναγκών, η πνιγηρή εντατικοποίηση του ρυθμού της ζωής στις μεγαλουπόλεις, η εσωτερική μοναξιά, το άγχος και η αγωνία αλλοτριώνουν βαθύτατα και παρεμποδίζουν την πνευματική ολοκλήρωση των ανθρώπων.

Μέσα στο κλίμα αυτό ζει, μεγαλώνει και εργάζεται ο σύγχρονος επιστήμονας. Ο επιστήμονας βαρύνεται με πολύμορφη ευθύνη για τη γνώση που κατά κάποιον τρόπο παράγει και οφείλει να προβλέπει οποιοδήποτε πιθανό κίνδυνο που θα μπορούσε να προέλθει από τη χρήση της –ή την κατάχρησή της– στο μέλλον για τον άνθρωπο και για την οικουμένη. Πρέπει να αποφασίζει με άγρυπνη συνείδηση και υπευθυνότητα εάν τα αποτελέσματα των ερευνών του πρέπει τελικά να εφαρμοσθούν. Κάθε επιστημονικό επίτευγμα πρέπει να εξετάζεται όχι μόνο ως γνωστική ή υλική κατάκτηση, αλλά και για το αν θα αποβεί ευεργετικό ή επιζήμιο, ή και καταστρεπτικό, για την ύπαρξη του ανθρώπου. Τον έλεγχο αυτό κανένας άλλος δεν μπορεί ή δεν επιτρέπεται να επιβάλλει στη συνειδητή ελευθερία του επιστήμονα παρά μόνον η συναίσθηση της ανθρώπινης και γενικά της κοινωνικής του ευθύνης.

Δυστυχώς, όμως, οι αποφάσεις για τη χρησιμοποίηση από τη σύγχρονη τεχνολογία επιστημονικών γνώσεων και ανακαλύψεων δεν ανήκουν πάντοτε στην απόφαση ή στη σύμφωνη γνώμη εκείνων που τις ανακάλυψαν, ούτε οι πολλαπλές συνέπειες από τη χρήση τους έχουν όσο και όπως θα άρμοζε υπολογισθεί. Για τούτο, συχνά οι στόχοι μιας ερευνητικής πορείας διασπείρονται. Πολλοί διάσημοι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προβλέψουν τις πρακτικές εφαρμογές των ανακαλύψεών τους.

Για να παραμείνουν όμως οι στόχοι της επιστήμης ανθρωποκεντρικοί, κρίνεται απολύτως αναγκαίος ο επανακαθορισμός τους από «προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά», κατά τον Αϊνστάιν, δηλαδή από έντιμους, συνεπείς και ανιδιοτελείς, διορατικούς, ειλικρινείς και αντικειμενικούς ανθρώπους-επιστήμονες.

Γρηγόρης Σκαλκέας, Διασκευή από ομιλία στην Ακαδημία Αθηνών.


A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-110 λέξεις) .

Μονάδες 25

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε , σύμφωνα με το κείμενο , τις παρακάτω προτάσεις γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος:

α.  Η επιστήμη και η τεχνολογία ταυτίζονται ως προς τους στόχους τους.

β. Η επιστήμη στοχεύει αποκλειστικά στην ικανοποίηση των πρακτικών αναγκών του ανθρώπου.

γ.  Οι ανθρωπιστικές αξίες υπονομεύτηκαν στην εποχή μας.

δ. Ο επιστήμονας έχει ευθύνη για τη χρήση της επιστημονικής γνώσης που παράγει.

ε. Επιστήμονες υψηλών ιδανικών θα συμβάλουν στη διατήρηση του ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα της επιστήμης.

Μονάδες



Β2. α) Να βρείτε έναν από τους τρόπους ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου του κειμένου «Η επιστήμη … ηθικά ιδανικά» (μονάδες 2) και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με αναφορές στο κείμενο (μονάδες 2).

Μονάδες 4

β) Ποια νοηματική σχέση εκφράζουν οι παρακάτω διαρθρωτικές λέξεις ή φράσεις (με έντονη γραφή στο κείμενο) :

βέβαια (1η παράγραφος) εάν (2η παράγραφος) όμως (2η παράγραφος)

για τούτο (5η παράγραφος) δηλαδή (6η παράγραφος)

Μονάδες 5


Β3. α) Να ξαναγράψετε τις ακόλουθες προτάσεις του κειμένου , αντικαθιστώντας τις υπογραμμισμένες λέξεις με άλλες συνώνυμες, χωρίς να αλλάζει το νόημα :

    Η επιστήμη ως αέναος αγώνας του ανθρώπου .

    η επιστήμη παραμένει προσηλωμένη στην κατάκτηση της γνώσης.

    Η προώθηση των φυσικών επιστημών και η έκρηξη της τεχνολογίας [...] εγείρουν απορίες .

    το άγχος και η αγωνία αλλοτριώνουν [...] την πνευματική ολοκλήρωση των ανθρώπων.

    κάθε επιστημονικό επίτευγμα [...] θα αποβεί [...] καταστρεπτικό .



β)    Να δώσετε τα αντώνυμα των παρακάτω υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:

    συγκεκριμένο (2η παράγραφος)

    βελτίωσε (2η παράγραφος)

    ευθύνη (4η παράγραφος)

    υλική (4η παράγραφος)

    ελευθερία (4η παράγραφος)

Μονάδες 5

Β4. α) «Η σύγχυση πραγματικών...των ανθρώπων .» (3η παράγραφος) Τι επιτυγχάνει ο συγγραφέας με το ασύνδετο σχήμα ;

Μονάδες 3

β)    «Όμως η τεχνολογία. .. περισσότερο άνθρωπος ;» (2η παράγραφος) Τι επιδιώκει ο συγγραφέας με τη χρήση του ρητορικού ερωτήματος ;

Μονάδες 3


Γ1. Στην τελετή αποφοίτησης του σχολείου σας ως υποψήφιοι/ες φοιτητές/τριες και μελλοντικοί/κές επιστήμονες εκφωνείτε μια ομιλία 500-600 λέξεων στην οποία εστιάζετε σε δύο άξονες :

α)    στον ρόλο της επιστήμης στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων, κατά τη γνώμη σας, σύγχρονων προβλημάτων και

β)    στα ηθικά εφόδια του επιστήμονα που θα του επιτρέψουν να υπηρετήσει αυτό τον στόχο.

Μονάδες 40


ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)

1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω - πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω -πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.

2.   Να  γράψετε  το  ονοματεπώνυμό  σας  στο  πάνω  μέρος  των  φωτοαντιγράφων ,

αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.

3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει .

4.   Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.

5. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων. 6. Χρόνος δυνατής αποχώρησης : 10.00 π.μ.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου